وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران فهرست رسمی خودروهای مجاز برای واردات توسط ایرانیان مقیم خارج را منتشر کرده است. این اقدام در راستای مصوبه دولت و آییننامه اجرایی واردات خودرو انجام شده و هدف آن ساماندهی فرآیند واردات، افزایش تنوع خودروها در بازار و بهرهگیری از منابع ارزی ایرانیان خارج از کشور است.
فهرست اعلامشده شامل برندهای مطرح جهانی از اروپا، آسیا و چین است. از جمله برندهای مشهور میتوان به آئودی، بیامو، مرسدسبنز، تویوتا، نیسان و لکسوس اشاره کرد. در کنار آنها، نام شرکتهای جدید چینی مانند نیو (NIO)، ژیانگ پِنگ (XPeng) و ویا (Voyah) نیز دیده میشود که عمدتاً خودروهای تمامبرقی یا هیبریدی تولید میکنند. تمرکز اصلی فهرست بر مدلهای کممصرف، هیبریدی و برقی است که نشان میدهد دولت قصد دارد مسیر ورود خودروهای سبز و با فناوری بالا را تسهیل کند.
در میان خودروهای لوکس نیز مدلهای تمامبرقی همچون Mercedes-Benz EQE SUV و BMW iX1 مجاز شناخته شدهاند. به گفته تحلیلگران، در صورت اجرای موفق طرح، این اقدام میتواند به کاهش انحصار و افزایش رقابت در بازار خودروهای وارداتی ایران کمک کند.
مطابق مصوبه هیئت وزیران، واردات این خودروها تنها با استفاده از ارز شخصی در خارج از کشور و بدون انتقال ارز از منابع داخلی مجاز است. یعنی ایرانیان مقیم خارج باید ارز مورد نیاز را از حسابهای شخصی خود یا دیگران در خارج از کشور تأمین کرده و منشأ «خارجی» آن توسط شبکه بانکی تأیید شود.
ضوابط اصلی واردات شامل موارد زیر است:
تأمین ارز: فقط از منابع شخصی خارج از کشور، با تأیید منشأ ارز.
سقف واردات: هر فرد تنها مجاز به واردات یک خودرو در سال است.
مدل ساخت: خودرو باید نو یا حداکثر پنج سال کارکرد داشته باشد (مثلاً از سال ۲۰۲۱ به بعد).
نوع خودرو: خودروهای دیزلی و فرمانراست مجاز به ورود نیستند.
حجم موتور: طبق گزارشهای غیررسمی، حداکثر حجم موتور مجاز ۲۵۰۰ سیسی است.
واگذاری: واردکننده تا پنج سال اجازه فروش رسمی یا وکالتی خودروی خود را ندارد تا از سوداگری جلوگیری شود.
این مقررات سختگیرانه با هدف اطمینان از مصرف شخصی خودروها و جلوگیری از دلالی در بازار طراحی شده است. به گفته کارشناسان، سیاست جدید وزارت صمت، در کنار توسعه واردات خودروهای کممصرف و برقی، میتواند همزمان موجب نوسازی ناوگان، کاهش مصرف سوخت و بهبود کیفیت بازار خودرو در کشور شود.
متقاضیان تا ۲۹ اسفند سال جاری ۱۴۰۴ برای ثبت تقاضای خود فرصت دارند. مشخص نیست که چه استقبالی از این طرح توسط ایرانیان خارج از کشور بعمل خواهد آمد. آنچه مسلم است باید طبق روال معمول در انتظار تقلب ها و کلاهبرداری های گسترده با هدف سوءاستفاده از این امکان قانونی بود. در برخی از وب سایت ها و شبکه های اجتماعی کلاهبرداران از هم اکنون دست به کار شده اند.
در پیش از انقلاب نیز دانشجویان ایرانی فارغ التحصیل از دانشگاه های خارج از کشور مجاز بودند تا بدون نیاز به پرداخت عوارض گمرکی یک خودرو نو با خود به ایران بیاورند. اما برخلاف محدودیت فروش ۵ ساله امروز، دانشجویان در آن زمان حق داشتند که به مجرد وارد کردن خودرو آن را به فروش برسانند و به این ترتیب یک استارت مالی قابل توجه برای شروع زندگی در ایران داشته باشند.
